კანონი
ინვენტარიზაცია და კანონი
საქართველოს კანონმდებლობისა და ინვენტარიზაციის ჩატარების ინსტრუქცია №12-03-ის მიხედვით: როდის არის ინვენტარიზაცია სავალდებულო, რამდენად ხშირად უნდა ჩატარდეს, რა უფლება აქვს საგადასახადოს და რა ჯდება დანაკლისი. ყველა მითითება matsne.gov.ge-ზე კანონის ოფიციალურ ტექსტს ხსნის.
როდის არის სავალდებულო
წლიური ანგარიშგების წინ
ყოველწლიურად, ფინანსური ანგარიშგების შედგენამდე. ძირითადი საშუალებები — სამ წელიწადში ერთხელ მაინც.
მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის შეცვლისას
საწყობის გამგის, მოლარის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის შეცვლისას — ქონების მიღება-ჩაბარების დღეს. კოლექტიური პასუხისმგებლობისას — ხელმძღვანელის შეცვლისას ან თუ გუნდის 40%-ზე მეტი წავიდა.
ქონების იჯარით გადაცემის, გაყიდვის ან გარდაქმნისას
როცა ქონება იყიდება, იჯარით გადაეცემა, ან საწარმო გარდაიქმნება.
დატაცების ან დაზიანების დადგენისას
როგორც კი დატაცების, ბოროტად გამოყენების ან დაზიანების ფაქტი დადგინდება.
ხანძრის ან სტიქიური უბედურების შემდეგ
ხანძრის, წყალდიდობის ან სხვა საგანგებო სიტუაციის შემდეგ, დაუყოვნებლივ.
საწარმოს ლიკვიდაციისას
ლიკვიდაციის ბალანსის შედგენამდე.
რამდენად ხშირად
- რა
- სიხშირე
- საქონელი საწყობში
- წელიწადში 1-ჯერ
- სასურსათო საქონელი
- წელიწადში 2-ჯერ
- მზა პროდუქცია
- წელიწადში 1-ჯერ
- ძირითადი საშუალებები
- წელიწადში 1-ჯერ, მინიმუმ 3 წელიწადში 1-ჯერ
- სალარო
- თვეში 1-ჯერ, მოულოდნელად
საგადასახადოს ინვენტარიზაცია
გაფრთხილების გარეშე
საგადასახადო ორგანო ინვენტარიზაციას ატარებს წინასწარი შეტყობინების გარეშე, უფლებამოსილი პირის ბრძანებით, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე.
წელიწადში 2-ჯერამდე
არააქციზური საქონლის მფლობელთან — კალენდარულ წელიწადში არა უმეტეს 2-ჯერ; მესამედ — მხოლოდ შემოსავლების სამსახურის უფროსის ან მოადგილის ბრძანებით. აქციზური საქონლის მფლობელთან ეს ზღვარი არ მოქმედებს.
კომისია 2 სამუშაო დღეში
ბრძანების ჩაბარებიდან 2 სამუშაო დღეში დირექტორმა უნდა შექმნას საინვენტარიზაციო კომისია. თუ არ შექმნის, კომისიას საგადასახადო თავად შექმნის.
შერჩევითი შემოწმება
საგადასახადოს შეუძლია ცალკეული სახეობები კომისიის გარეშე აღწეროს. ამ სახეობების საბუღალტრო ნაშთები 2 სამუშაო დღეში უნდა წარადგინოთ.
რა ჯდება სხვაობა
50%
აღურიცხავი საქონელი
საქონელი, რომელიც აღრიცხვაში არ არის და პირველადი დოკუმენტი არ აქვს — ჯარიმა მისი საბაზრო ღირებულების 50%.
+10%
დანაკლისი
დანაკლისი ითვლება საბაზრო ფასით მიწოდებად (გადასახადებით). თუ საგადასახადოს ინვენტარიზაციამ აღმოაჩინა — დამატებით ჯარიმა საბაზრო ღირებულების 10%.
200 ₾
მცირე თანხა
თუ საქონლის საბაზრო ღირებულება 1 000 ₾-ს არ აღემატება — ჯარიმა 200 ₾; ყოველ განმეორებაზე — 400 ₾.
სანქცია არ გამოიყენება, თუ
- სხვაობა ამავე სახის აღრიცხული საქონლის 2%-ს არ აღემატება;
- ან სხვაობა თავად ასახეთ ანგარიშგებაში ან აცნობეთ საგადასახადოს — მის ინვენტარიზაციამდე ან შემოწმებამდე.
ვადაგასული პროდუქცია
ვადაგასული სურსათი თაროზე — რა ჯდება
ვადაგასული სურსათის ბაზარზე განთავსებისთვის სურსათის ეროვნული სააგენტო ბიზნესოპერატორს აჯარიმებს. ჯარიმას თან ახლავს პროდუქციის ბაზრიდან ამოღება.
200 ₾
მცირე ბიზნესი
ვადაგასული სურსათის ბაზარზე განთავსება — მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ბიზნესოპერატორისთვის. პროდუქცია ბაზრიდან ამოიღება.
500 ₾
სხვა ბიზნესოპერატორი
იგივე დარღვევა დანარჩენი კომპანიებისთვის — ასევე პროდუქციის ბაზრიდან ამოღებით.
3 000 ₾
განმეორებით
თუ იგივე დარღვევა წინას გამოვლენიდან 12 თვეში მეორდება. ერთსა და იმავე დღეს სხვადასხვა ობიექტზე გამოვლენილი დარღვევა განმეორებად არ ითვლება.
ამავე კოდექსით
- მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესის დარღვევა (ეტიკეტი, მათ შორის ვადა) — 200 ₾ მცირე ბიზნესს, 500 ₾ სხვას; განმეორებით — 1 000 ₾ (მ. 66(6–7)).
- სურსათის ბაზრიდან ამოღებისა და სააგენტოსთვის სავალდებულო შეტყობინების გაგზავნისთვის თავის არიდება — 200 ₾ (მ. 66(11)).
- იგივე კოდექსი ცხოველის საკვებსაც არეგულირებს — ვადების კონტროლი ზოომაღაზიებისა და ცხოველის საკვების დისტრიბუტორებისთვისაც აქტუალურია.
აქციზური საქონელი
აქციზური საქონლის აღრიცხვა
ალკოჰოლიანი სასმელი, თამბაქოს ნაწარმი და ელექტრონული სიგარეტის სითხე აქციზური მარკით სავალდებულოდ ინიშნება. მარკის გარეშე ასეთი საქონლის შენახვაც კი სამართალდარღვევაა.
3 ჯგუფი
ნიშანდება სავალდებულოა
აქციზით დასაბეგრი ალკოჰოლიანი სასმელი, თამბაქოს ნაწარმი და ელექტრონული სიგარეტის სითხე — მარკა საქონელზე დასაბეგრ ოპერაციამდე ან იმპორტამდე უნდა იყოს.
1 000–2 000 ₾
მარკის გარეშე
მარკირებას დაქვემდებარებული აქციზური საქონლის მარკის გარეშე გამოშვება, შენახვა, რეალიზაცია ან გადაზიდვა — ჯარიმა, ან ადმინისტრაციული პატიმრობა 15 დღემდე.
10 000 ₾
განმეორებით
თუ იგივე დარღვევა წინა სახდელიდან ერთ წელიწადში მეორდება — ჯარიმა 10 000 ₾; შესაძლოა საქონლისა და სატრანსპორტო საშუალების კონფისკაციაც.
რატომ სჭირდება ზუსტი ნაშთი
- აქციზური საქონლის მფლობელთან საგადასახადო ორგანოს ინვენტარიზაციის დანიშვნა სიხშირის შეზღუდვის გარეშე შეუძლია. არააქციზური საქონლის მფლობელთან კი — კალენდარულ წელიწადში მაქსიმუმ ორჯერ (სსკ მ. 261(1)).
- აღურიცხავ საქონელსა და დანაკლისზე ზოგადი წესი მოქმედებს: 50% ან მიწოდება + 10% (სსკ მ. 286) — იხილეთ „რა ჯდება სხვაობა“.
როგორ ტარდება
01
ბრძანება და კომისია
ხელმძღვანელი გამოსცემს ბრძანებას და ქმნის კომისიას. არასრული შემადგენლობით ინვენტარიზაცია დაუშვებელია.
02
დალუქვა
დათვლის დაწყებამდე დამხმარე სათავსოები ილუქება.
03
ფაქტობრივი დათვლა
ყველაფერი ითვლება, იწონება ან იზომება — მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის თანდასწრებით. სიტყვიერი ან საბუღალტრო მონაცემის შეტანა შემოწმების გარეშე დაუშვებელია.
04
აღწერილობა
აღწერილობა ადგილზე დგება; შესწორებას და აღწერილობას ხელს აწერს კომისიის ყველა წევრი.
05
შედარება
ფაქტობრივი ნაშთი ედარება საბუღალტრო აღრიცხვას; დგება სხვაობების უწყისი.
06
ოქმი და დამტკიცება
ნორმის ფარგლებში დანაკლისი ხარჯად ჩამოიწერება, ნორმაზე მეტი — ეკისრება პასუხისმგებელ პირს, ზედმეტობა შემოსავლად აიღება. ოქმს ხელმძღვანელი ამტკიცებს 2 კვირაში.
საბიუჯეტო ორგანიზაციები
ყოველწლიურად, 31 დეკემბრამდე
აქტივებისა და ვალდებულებების ინვენტარიზაცია სავალდებულოა ყოველ წელს, ფინანსური ანგარიშგების მოსამზადებლად.
კომისია მინიმუმ 3 წევრით
კომისიაში შედის მინიმუმ სამი წევრი, თავმჯდომარის ჩათვლით. მატერიალურად პასუხისმგებელი პირი და შიდა აუდიტორი კომისიის წევრი ვერ იქნება.
შეიძლება შესყიდვით
ხელმძღვანელის გადაწყვეტილებით ინვენტარიზაცია შეიძლება სრულად ჩატარდეს მომსახურების შესყიდვით, ან კომისიას კვალიფიციური სპეციალისტი დაეხმაროს.
წყაროები
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსი (მ. 256, 261, 286)
- ინსტრუქცია №12-03 — ინვენტარიზაციის ჩატარების წესი (1995)
- ფინანსთა მინისტრის ბრძანება №994 (2010)
- პრეზიდენტის ბრძანებულება №70 (1998), მ. 15
- ფინანსთა მინისტრის ბრძანება №364 (2021), ცვლ. №303 (2024)
- სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსი (მ. 63, 66, 67)
- ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი (მ. 155²)
ყველა ციფრი და მუხლი გადამოწმებულია matsne.gov.ge-ზე გამოქვეყნებულ ოფიციალურ ტექსტთან; კანონების ცვლილებებს ყოველკვირეულად ვამოწმებთ. გვერდი იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის. საგადასახადო კოდექსის რედაქცია: 25.06.2026.